yerli araba fakirin sitesi oyun hilesi otomobil sitesi teknoloji sitesi magazin sitesi alexa hileleri ilksite zengin sitesi birincisite aksaray sondakika bilecik sondakika bolu sondakika artvin sondakika edirne sondakika hatay sondakika izmir sondakika kilis sondakika konya sondakika mersin sondakika ankara hastabakıcı kocaeli sondakika mugla sondakika rize sondakika yalova sondakika karabuk haberleri diyarbakir haberleri hakkari haberleri afyon haberleri duzce sondakika mardin haberleri ankara sondakika burdur haberleri kuşadası escort sakarya haberleri tokat haberleri trabzon haberleri kayseri sondakika adana haberleri antalya sondakika samsun haberleri amasya haberleri aydin haberleri ordu haberleri denizli haberleri mani sasondakika bursa haberleri webgelişim teknokentim teknolojiyi olaypara script indir warez script indir warez tema indir warez script tema indir warez theme indir ücretsiz warez theme indir ücretsiz script indir arayüzweb gaziantep haberleri gaziantep haber merkezi deneme testi
a
istanbul organizasyon evden eve taşımacılık, gaziantep organizasyon, gaziantep evden eve taşımacılık, evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, evden eve nakliyat, gaziantep asansörlü taşıma, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep palyaço,

Silikon Piyangosu Nedir? İşlemciler Neden Birbirinden Farklı?

Daha evvel bilgisayar topladıysanız, teknolojiye yakından ilgi duyuyorsanız yahut overclock meraklılarından birisiyseniz bu sözle daha evvel karşılaşmış olmalısınız. Teknoloji dünyasında “silikon piyangosu” olarak çevirebileceğimiz “silicon lottery (veya silicon jackpot)” diye bir tabir var.

Başta CPU’lar olmak üzere, üretilen işlemci tiplerinin kalitesi birbirinden farklıdır; modelleri tıpkı olsa bile. Basitçe söz etmek gerekirse, silikon piyangosu telaffuzuyla “aynı eser serisindeki iki işlemci ortasındaki doğal farklılıklardan” bahsediliyor. Bu farklılıklar çip suratını ve sürat aşırtma performansını direkt etkileyebiliyor.

Bu mevzuyu biraz daha açalım ve neden iki işlemcinin tıpkı olmadığını görelim. Bilgisayar biliminde “piyango” ne manaya geliyor? Üst seviye işlemcilerde neden daha kaliteli silikonlar kullanılıyor? Hepsini yanıtlandıracağız.

  • Intel Malezya Fabrikasını Gezdik! Çipler Nasıl Paketleniyor?

Her şeyden evvel, çevrimiçi yahut fiziki mağazalardan alacağınız iki birebir eser “bazı doğal sebepler nedeniyle” birbirinden ayrışabilir. Örnek olarak, satın alacağınız iki farklı Core i9-14900K işlemci farklı frekans suratlarına ulaşabilir. Ayrıyeten sürat aşırtma yaparken birisinin başkasına nazaran daha kabiliyetli olduğunu görebilirsiniz.

CPU örneği versek bile GPU ve RAM tarafında da bu durum var. Yüksek potansiyele sahip işlemcileri bilhassa overclock ustaları için “altın ürün” olarak kabul edilir. Bu tıp işlemciler, harika performans potansiyeli nedeniyle hakikaten pahalıdır.

Eğer şanslıysanız satın aldığınız eser silikon kalitesi bakımından başarılı olabilir. Ekran kartınız, işlemciniz yahut belleğiniz ile birlikte internet ortamında yardımlaştığınız başka bireylerden daha yüksek frekansa ulaştığınızı fark edebilirsiniz. Yüksek frekansların yanı sıra, bu tıp yongalar daha serin çalışabilir, ayrıyeten yüksek saat suratlarında daha uzun mühlet kalabilir. Elbette bunun bir garantisi yok, yalnızca baht işi. Silikon piyangosu terimi de işte buradan geliyor.


Silikon wafer çip bölümü.

Silikon piyangosunun ne olduğunu anlamak için öncelikle işlemcilerin üretim süreci hakkında biraz bilgi sahibi olmalıyız. Bildiğiniz üzere silikon, bilgisayarlarımızda kullandığımız işlemcilerin yapıldığı yarı iletken gereçtir (en azından birkaç yıl içinde yerini yeni gereçlere bırakana kadar).

Silikonun üretimi çok ince süreçler gerektiriyor. Bunun için milyarlarca dolarlık özel ekipmanlar kullanılmakta. Tabiatta bulunan kum birçok evreden geçirilirken içinde bulunan silikon ayrıştırılıyor. Bunu yapmak için yüksek sıcaklıklar uygulanıyor, erime süreci için fırınlar kullanılıyor. Daha sonra saflaştırılıyor ve malzeme soğutulduğu kalıplara dökülerek monokristaller oluşturuluyor.

Daha sonra monokristaller, kimyasal süreçten geçirilen ve parlatılan silikon plakalar (wafer) halinde kesiliyor ve akabinde devreleri yüzeylerine basacak olan litografi makinelerine aktarılıyor. Silikon saflığının azamî olması ve malzemeyi sterilize etmek için çok fazla efor sarf edildiğini belirtelim. Lakin ne olursa olsun wafer temizliğinin çok yüksek olduğu kısımlar var. Kimi kısımlar ise küçük de olsa kusurlar içerebiliyor. Ayrıyeten üretim sürecinde birtakım küçük yanılgılar da olabilir.

İşlemci üretimi kelam konusu olduğunda en saf, en pak diyebileceğimiz kısımlar kimi avantaj sağlamakta. Öbür bir deyişle, bu kısımlar fonksiyonunu tam manasıyla yerine getirebiliyor. Ekseriyetle silikon plakaların merkezine daha yakın olan bu kısımlar daha düşük çekirdek voltajına (Vcore olarak bildiğimiz) muhtaçlık duyar, bu da işlemcinin çalışmak için daha az güce gereksinim duyacağı manasına geliyor. Böylece üretilen çipler daha az ısınıyor.

Unutmadan bir öteki kısa bilgi daha verelim. Wafer dediğimiz yuvarlak plakaların “daha az seviyede saf” olan kısmı kenarlarıdır. Pek de verimli olmayan alanlar kenara ayrılır. Bir yonga plakasının her santimi çip oluşturmak için kullanılamaz. Yonga plakalarının üretimi sırasında, fabrikasyon sürecinin istenmeyen bir yan tesiri olarak silikon diskin yüzeyi boyunca kusurlar yayılır. Bu kusurlar nedeniyle üreticiler yaklaşık %70 ila %90 ortasında randıman elde etmekte.

Burada dikkat edilmesi gereken bir konu, bir işlemcinin sınıflandırması ne olursa olsun hepsi de tıpkı silikon yongalardan üretilir. Örneğin, düşük düzey çift çekirdekli bir Intel Core i3 ve orta düzey dört çekirdekli bir i5 işlemci birebir yonga plakasından üretilir. Lakin kesim basamağından sonra CPU üreticileri farklı çipleri performanslarına nazaran sınıflandırabiliyor.

Bir Core i5 işlemcide kusurlar varsa, Intel bunu kusurlu çekirdekleri devre dışı bırakılmış bir i3 olarak satmaya karar verebilir. Doğal kusurlar nedeniyle CPU’ları yine tasarlama sürecine “binning” deniyor. Bu hususa daha ayrıntılı formda değineceğiz.

Çip üreten şirketler, en verimli çipleri ekseriyetle üst segment eserlerinde kullanıyor. Örneğin RTX 4090 ve RTX 3060 birebir mimariye sahip, lakin amiral gemisinde daha kaliteli yongaların kullanıldığını söyleyebiliriz. Bunun yanında ekran kartı serilerinde bile farklılıklar var. ASUS’un “ROG Strix” ve “TUF Gaming” serilerinde kullanılan grafik işlemciler kalite açısından ayrışabilir.

Sonuç olarak, çiplerin çoğunluğu olağan kalitededir. Küçük bir yüzdesi yüksek kalitededir ve bunlar esasen kenara ayrılır. Birebir halde, yongaların küçük bir yüzdesi makûs kalitede fırından çıkar.

Üst Seviye İşlemciler

Aynı örneği CPU’lar için de verebiliriz. Core i9 ve Core i3 çiplerin silikon kalitesi açısından tıpkı olmasını bekleyemeyiz. Lakin birebir seriden birebir CPU’lar ortasında bile farklılıklar olabiliyor. Satın alacağınız iki farklı Core i9-14900K işlemci farklı performanslar sergileyebilir.

Ancak “yüksek saflığa sahip” ve “üst düzey” olarak nitelendirilen çipler konusunda çok fazla endişelenmeyin. Büyük üreticiler çoklukla tüm eserlerinin kalitesi için garanti verir. Bu nedenle “normal” bir işlemci satın aldıysanız rastgele bir sorun yaşamazsınız. Sıkıntı şu ki, şanslı biçimde üst seviye işlemci satın aldıysanız performansı muhtemelen biraz daha üstün olacaktır. Hepsi bu.

Ekran Kartları

CPU’larda olduğu üzere, “silikon piyangosu (silicon lottery)” dediğimiz durum grafik işlemcilerde de var. Örneğin GeForce RTX 4090 (AD102 GPU) kullanan bir kişi %20 GPU ve %25 bellek sürat aşırtması yapmayı başardıysa, birebir model karta sahip bir öbür kişinin birebir oranları elde edebileceğinin bir garantisi yok. Kolay bir halde anlatmak gerekirse, piyasadaki her işlemcinin silikon kalitesi farklı olabilir. Birtakım işlemciler model açısından birebir olsalar bile biri başkasından daha düzgün overclock potansiyeline sahip olabilir. Buna “silicon lottery” diyoruz.

Silikon Piyangosu RAM’lerde de Var

Başta işlemciler ve sonra ekran kartlarında olduğu üzere, kalite çipten çipe çok fazla değişkenlik gösterebilir. Tıpkı üretim partisinden gelen iki özdeş modül, kararsız hale gelmeden evvel çok farklı azamî voltaj düzeylerine çıkabilir. Satıcılar aslında bellek yongalarının performansını test ediyor, fakat bildiğiniz üzere RAM’ler tek bir performans düzeyiyle satışa sunuluyor: 3200 MHz yahut 3600 MHz üzere. Özetle şirketler bu bedelleri garanti ediyor, farklılıklar ise sürat aşırtma etabında kendini göstermeye başlıyor.

CPU, RAM yahut ekran kartlarında yer alan GPU’lar farketmeksizin, çiplerin üretim süreci iddia ettiğinizden çok karmaşık. Üretim sürecinin bir basamağında çipler testler yapılır, çipler ayrıştırılır ve kalitesine nazaran ayrılır. Bu basamağa “chip binning, yani yonga gruplandırma” diyoruz.

Maddeler halinde yonga gruplandırma sürecine dair ayrıntılara bakalım. Binning her iki formda de uygulanabilir. Üreticiler daha berbat performans gösteren işlemcileri daha düşük düzeyli eserler olarak kategorize edebildikleri üzere, beklenenden daha yeterli performans gösteren CPU’ları başka eserler olarak da satabilirler. Bunun düzgün bir örneği Intel K serisidir. K serisi CPU’lar, yüksek frekans üzere ögeler dışında K olmayan modellerle birebirdir.

  • Çip üretim süreci kusursuz değildir. Bilgisayarınızda (örneğin CPU yahut GPU), telefonunuzda yahut otomobilinizde kullanılan her çip bir seçim sürecinden geçer. Bunun nedeni, üretimden sonra birtakım çiplerin başkalarından daha yeterli performans gösterecek olmasıdır.
  • Intel, AMD ve NVIDIA üzere tüm çip üreticileri, yüksek performanslı yongaları (daha yüksek saat suratları, daha fazla çekirdek kapasitesine sahip vb.) kıymetli modellerde kullanmak üzere bir kenara ayırır. Kalite açısından biraz daha zayıf olan çipler elbette çöpe gitmiyor. Çekirdekleri devre dışı bırakılan, düşük güç düzeylerine yatkın ve düşük performanslı işlemciler de satışa çıkıyor.
    • Örnek olarak; şayet çip 2 GHz suratına erişemiyorsa, 1,5 GHz suratında çalışan bir çip modeli olarak satılabilir. Ya da bir CPU entegre grafik kısmında kusurlar gösteriyorsa, bu eserler entegre grafiklerden mahrum biçimde tedarik edilebilir.
  • Çip gruplandırma, tüm mikroişlemcilerin ve DRAM çiplerinin üretiminde bu ayrımın gerçekleştiği bir basamaktır.
  • Düzenli çip gruplandırması bilhassa maliyetler açısından üreticilerin faydasına. Lakin bir donanıma çok fazla talep varsa, şirketler talebi karşılamak için bu ayrıştırma sürecinde farklı bir yol izleyebilir. Yani yüksek potansiyele sahip bir silikona farkında olmadan sahip olabilirsiniz.
  • Gruplandırma tıpkı vakitte yonga plakasının (silikon disk plaka) randımanını de artırıyor. Üretimde daha fazla silikon kullanılabiliyor ve satılabiliyor. Bu da üretim maliyetlerini düşürmekte.

Gruplandırma

Intel üzere şirketler, işlemcilerinin kalitesini denetim etmek için çipleri muhakkak bir voltajda ve makul bir saat suratında çalışacak biçimde ayarlar; yonga kalıbı içindeki kısımların tümü zorlamak için bir dizi testten geçerken, tüketilen elektrik gücü ölçüsü ve üretilen ısı dikkatlice ölçülür. Bu noktada birtakım çipler tam olarak gerektiği üzere, kimileri ise daha uygun yahut daha makus performans sergilemekte.

Bazı çiplerin büsbütün kararlı olması için daha yüksek bir voltaja gereksinimi olabilir. Seçilen muhakkak yongaların iç kısımları çok fazla ısı üretebilir ve muhtemelen kimileri gerekli standartlara tam olarak ulaşamıyor.

Kusurlu olduğu tespit edilen işlemciler için de misal çalışmalar yapılıyor, lakin bu yapılmadan evvel çipin çalışan kısımları ve hangi bitlerin çöp olduğunu görmek için ekstra denetimler gerçekleştiriliyor. Bunun sonucunda çalışan kesimler, sabit saat frekansları, gerekli voltaj ve ısı çıkışı temelinde kategorize edilebilecek biri dizi yonga kalıbı üretilmekte. Bu sıralama prosedürüne de “chip binning, yani çip gruplandırma” ismi veriliyor. Testten geçen çipler farklı olarak gruplandırılıyor.


Son test ve incelemeden evvel işlemcilerin montajı.

Core i9-10900K üzerinden gidelim. İşlemcinin kısımları, çalışan çekirdek sayısı, CPU’nun kararlı olduğu saat frekans aralığı ve muhakkak bir saatte üretilen ısı çıkışı gözlemlenir. Kapsamlı halde incelenen bir Core i9-10900 yongasının birkaç önemli kusura sahip olduğunu düşünelim. Örneğin çekirdeklerden ikisi ve entegre GPU düzgün çalışamayacakları seviyede hasar görmüş.

Intel bu durumda bozuk kısımları devre dışı bırakırken çipi Core i7-10700 serisinden bir işlemciye dönüştürebilir. İddia edebileceğiniz üzere, dahili grafikler arızalı olduğundan ötürü “F serisi” bir işlemci ortaya çıkacaktır. Elbette işlemcinin saat suratları güç ve kararlılık açısından test edilmesi gerekir. Şayet çip gerekli amaçlara ulaşırsa Core i7 ailesine ilişkin olarak kalabilir. Fakat her şey istendiğini olmazsa daha fazla çekirdek devre dışı bırakılabilir ve yonga kalıbı Core i5 modeli için kullanılabilir.


Intel 9. Jenerasyon Core işlemcilerin 11,8 inç (300 mm) yonga levhası.

Her şeyi göz önüne alıp kıymetlendirme yapacak olursak, gruplandırma süreci bir silikon plakanın randımanı büyük ölçüde artırmakta. Böylece wafer’dan daha fazla yonga üretilir ve satış gerçekleşir. Yani maliyetler açısından çok yararlı.

Bahsetmiştik, silikon diskin kaliteli kısımlarından üretilen işlemciler “altın numune” olarak da isimlendiriliyor. Altın numuneler performans, voltaj ve tolerans üzere ölçütler açısından daha üst seviyededir. Bu türlü eserler daha düşük voltajda ortalamaya nazaran daha yüksek suratlara ulaşacak formda sürat aşırtılabilir.

Örneğin Intel Core i5-13600K’nın varsayılan boost saat suratı 5311 MHz. Kaliteli bir CPU örneği 5500 MHz’e sürat aşırtılabilir ve altın bir örnek hakikat soğutma ile 5800 MHz hatta 6000 MHz’e ulaşabilir.

Talihli olup olmadığınızı denetim etmek için işlemcinizi test etmeniz ve sürat aşırtma suratlarını öbür şahısların sonuçlarıyla karşılaştırmanız gerekiyor. Şayet elinizdeki eser ortalamadan daha uygun performans gösteriyorsa şanslısınız demektir. Ortalamanın çok daha üzerindeyseniz “altın kalitede” bir işlemci satın almışsınız. Bu kıyaslamayı azamî frekans suratları, sürat aşırtma performansı, voltajlar ve sıcaklıklara bakarak yapabilirsiniz.

Maksimum frekans suratları çoklukla birebirdir, fakat “altın örnekler” bu düzeylere daha sık halde çıkabilir ve daha uzun vakitler yüksek süratlerde kalabilir. Overclock kelam konusu olduğunda ise çoklukla 100-300 MHz’lik farklar ortaya çıkar, fakat silikon piyangosunun talihli kullanıcıları çok daha yüksek performanslar da elde edebiliyor.

CPU’lar satılmadan evvel asgarî özellikleri karşılayacak halde test edilir ve doğrulanır. Hasebiyle, kilitli bir CPU alıyorsanız yahut sürat aşırtma ile ilgilenmiyorsanız silikon piyangosu pek fazla üzerinde durulacak bir husus değil.

İster AMD ister Intel olsun, silikon piyangosu kavramı her şeyiyle geçerliliğini koruyor. Her iki üreticinin de üretim sürecinde küçük kusurlar olabilir ve bu da son eserde performans farklılıklarına yol açabilir.

Ancak AMD ve Intel, agresif gruplama ve otomatik sürat aşırtma teknolojileri sayesinde CPU’larında vaat edilen performansı sağlama konusunda zati kendini kanıtlamış durumda.

YORUMLAR

s

En az 10 karakter gerekli

Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.

Sıradaki haber:

Chipset Nedir? Yonga Setinin Kıymeti Ne?

HIZLI YORUM YAP

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.