WHQL, Beta ve Hotfix Şoför Nedir? WHQL’nin Kıymeti Ne?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Tüm bilgisayarda yer alan işletim sistemlerinde donanıma bağlı olarak birçok şoför (driver) yüklüdür. Ekran kartı şoförleri ise en değerlileri ortasında. Harici yahut dahili olması (iGPU) fark etmez, her türlü grafik ünitesi için bir şoför gerekiyor. Şoförlerin kalitesi ise birçok açıdan kıymet taşıyor.

Doğru şoför kullanımı, ekran kartlarının sunacağı performans, kararlılık ve yanılgılar açısından dikkat edilmesi gereken bir bahis. Oyuncular bunu daha güzel anlayacaktır ve birçok kişi yayınlanan şoförlerin “WHQL” olup olmadığına dikkat eder? Pekala nedir bu WHQL?

Yeni yayınlanan şoförlerle birlikte WHQL, beta yahut hotfix üzere ibareler göreceksiniz. Artık hepsini tek tek açıklayacağız lakin WHQL şoförlerin daha fazla üzerinde duracağız. Bu test nedir, neden gerekli?

Windows Hardware Quality Labs (Windows Donanım Kalite Laboratuvarları) sözlerinin kısaltması olan WHQL, işletim sistemleriyle uyumluluk için donanım ve şoförlere yönelik test hizmetleri sağlayan bir Microsoft platformu. Birçoğumuz Windows kullanıyoruz ve GPU üreticileri de daima Windows için şoförler hazırlıyor. Birtakım sürümler büyük değişikliklerle gelirken kimileri da çok küçük yenilikler getiriyor.

En kolay tabirle, WHQL testlerinden geçen şoförler Windows işletim sisteminde kullanıma yatkın, meselesiz ve kararlı olarak bilinir. Temelleri Windows XP’ye kadar dayanıyor. Evvelden Microsoft Compatibility Labs (MCL) olarak biliniyordu. Microsoft, WHQL programını Winqual yahut Windows Quality Online Services olarak da isimlendirmekte.

WHQL, Windows platformu için yüksek kaliteli PC sistemlerini ve bileşenlerini tanımlamayı amaçlayan Microsoft tarafından kurulmuş bir iş programı. Donanım ve yazılım eserlerinin Microsoft Windows işletim sistemi ile uyumluluğunu ve güvenilirliğini doğrulamak üzere geliştirildi. WHQL Sertifikasyonu, Microsoft tarafından Nisan 2021’de hayata geçirilen bir siyaset niteliğinde. Yazılım geliştiricisi, o tarihten itibaren şoförleri dijital olarak imzalamak için kod imzalama sertifikalarını kabul etmeyeceğini ve şoförler için WHQL testi gerekeceğini bildirmişti.

Bu kalite programı, aygıtlarla ve Windows işletim sisteminin kullanımıyla ilgili uyumluluk, kararlılık ve birlikte çalışabilirlik sıkıntılarını ele almak için Microsoft tarafından yürütülen bir dizi testi içeriyor. Testlerle birlikte sistem yahut donanım çökmelerini en az indirmek, performans düşüşünü ortadan kaldırarak en yeterli kullanıcı tecrübesini sağlamak istiyorlar. Ayrıyeten müşterilerin temel ihtiyaçları karşılayan sistemleri ve etraf ünitelerini belirlemelerine ve son kullanıcılar için yüksek kaliteli bir Windows tecrübesi sağlamalarına yardımcı olunuyor. Donanımınız yahut yazılımınız WHQL testini geçtiğinde, geliştiriciler eser ambalajlarında ve reklamlarında “Designed for Windows” logosunu yahut benzeri işaretleri kullanabilirler. Bu da eserin uyumluluk sağladığını ve Microsoft standartlarına uygun olduğunu gösteriyor.

Hep grafik şoförlerinden bahsediyoruz lakin WHQL sertifikasyonu daha kapsayıcı. Temel hedefi, grafik şoförleri de dahil olmak üzere aygıt şoförlerinin Windows işletim sistemleriyle makul kalite ve uyumluluk standartlarını karşılamasını sağlamak.

Sürücülerin bir dizi testten geçtiğini söylemiştik. Microsoft, şoförün işletim sistemiyle nasıl etkileşime girdiğini inceliyor, muhtemel sistem çökmelerini denetim ediyor ve genel performans değerlendirmesi yapıyor. Nihayetinde ise bir şoför bu testleri geçtiğinde WHQL sertifikasını almaya hak kazanıyor.

Bir şoför “imzalandığında”, tüm suram belge setine (sürücü çalıştırılabilir evrakları, INF evrakları, readme vb.) makul sürümün en son WHQL testlerini muvaffakiyetle geçtiğini kanıtlayan şifreli bir dijital imza (anahtar) eklenmekte. Daha sonra şoför kurulumunun ayrılmaz bir modülü haline gelen eşsiz bir “katalog” belgesi oluşturuluyor ve bu belge işletim sistemi tarafından “tanımlanabiliyor”.

Peki şoför imzalama Microsoft’un tüm işletim sistemlerinde faal midir? Hayır. Şoför imzalama Windows 98, 98 SE, Millennium, Windows 2000, Windows XP ve sonraki sürümlerde uygulanmakta. Ancak yalnızca Windows XP, Windows 2000 ve Windows Millennium ve sonraki işletim sistemlerinde varsayılan olarak aktif halde.

WHQL Sertifikalı Şoförler Neden Değerli?

Birinci mevzu kararlılık. WHQL sertifikalı şoförlerin sistem çökmelerine yahut öteki yazılım ve donanım bileşenleriyle çakışmalara neden olma mümkünlüğü daha düşük. Bununla birlikte, şoförlerin çeşitli Windows sürümleriyle problemsiz bir formda çalışması garanti edilir ve uyumluluk problemleri en aza iniyor.

Bir başka husus da güvenlik. Microsoft, WHQL sertifikalı şoförlerin berbat hedefli yazılım yahut öteki güvenlik açıklarını içermediğinden emin olmak için de testler gerçekleştiriyor. Dijital olarak imzalanmış şoförler Windows güncellemeleri aracılığıyla fiyatsız olarak dağıtılabiliyor ve müşterilerin en son güncellemeleri edinmesini de kolaylaştırıyor. Microsoft şöyle diyor:

“Windows Hardware Quality Labs (WHQL) dijital imzalı şoför paketiniz Windows Update programı aracılığıyla dağıtılabilir. WHQL, Windows Donanım Laboratuvarı Kiti (HLK) testini geçerse şoför paketlerinizi dijital olarak imzalayabilir.”

Şirketlerin hazırladığı yeni şoförler sertifika testlerini geçerse, şoförün tanımlamasına “WHQL” eki eklenebilir. Lakin birtakım şirketler sürüm takvimini hızlandırmak için bu süreçten geçmemeyi tercih edebiliyor. Genel olarak NVIDIA’nın şoförler konusunda daha hassas olduğunu söylesek yanılmış olmayız. AMD ise bu hususta daha geride. Bildiğiniz üzere, AMD’nin WHQL sürümleri beta şoförlerinden çok daha sonra kullanıma sunuluyor. Intel ise yeniden çok sayıda beta şoför yayınlayan bir bir diğer şirket. Mavililer sık sık beta şoförler kullanıma sunsa da sonrasında WHQL sürümlerini fazla geciktirmiyor.

AMD Neden WHQL İmzalı Şoförler Yayınlamıyor?

AMD, Temmuz 2022’de bu bahisle ilgili bir açıklama yapmıştı. O vakte kadar hususun art planını bilmiyorduk. AMD durumu şöyle açıklıyor:

“AMD İsteğe Bağlı (Optional) şoförler, rakiplerimizin üretim sınıfı şoförlerine daha yakındır. Lakin AMD tarafından Önerilen (Recommended) şoförler, çoklukla herkese açık olarak aylarca bekleme müddeti olan denenmiş ve test edilmiş yazılımları temsil eder. Her AMD Adrenalin sürümü Microsoft’un WHQL test paketini geçse de, oyuncuların WHQL sertifikalı olmayan şoförleri kullanmaları bazen avantajlıdır. AMD, sertifikalı olmayan bir WHQL geçiş şoförü yayınlayarak, yeni oyun sürümleri ve yamaları için daha fazla dayanak sağlayabilir.”

Kırmızı ekip, WHQL olmayan şoförlerinin esasen rakiplerinin üretim şoförleri kadar yeterli olduğunu düşünüyor. Bu erken şoförleri beklemeden piyasaya süren şirket, WHQL imzası için Microsoft test paketini tamamlamadan evvel oyunlara yönelik optimizasyonları oyunculara sunmak istiyor.

Intel Bu Hususta Ne Diyor?

Intel’in yorumları da AMD ile benzeri:

“WHQL Sertifikalı olarak etiketlenen şoförler Intel tarafından kapsamlı bir biçimde test edilmiş, çeşitli platformlarda ve yapılandırmalarda Windows Hardware Lab Kit testlerinden geçmiş ve Microsoft tarafından Windows işletim sistemleriyle uyumlu olarak imzalanmıştır.

WHQL Sertifikası olmayan şoförler de Intel tarafından kapsamlı bir halde test edilmiş, WHQL Sertifikalı şoförlerle birebir fonksiyonel kaliteye sahip ve Microsoft tarafından imzalanmıştır. Temel fark, WHQL Olmayan şoförlerin piyasaya sürülmeden evvel tam Windows Hardware Lab Kit testini tamamlamamış olmasıdır. Buna tasdikli imzalı şoför denir.”

Beta sürüm yahut ön sürüm (pre-release) olarak bilinen beta şoförler, grafik şoförlerinin yayın öncesi sürümlerini temsil ediyor. Bu şoförler sonuncu, kararlı sürümden evvel test emeliyle halka sunuluyor. Beta şoförler ekseriyetle yeni özellikler, performans iyileştirmeleri, kusur düzeltmeleri ve optimizasyonlar içermekte. Fakat her vakit WHQL sertifikalı şoförler kadar emniyetli ve stabil değildir.

Eğer geçerli bir nedeniniz yoksa beta şoförleri yüklemek için tez etmeyin. Mevcut sürücülerinizden şad değilseniz, sunulan yeni özellikler için sabırsızlanıyorsanız yahut oynadığınız oyun için takviye sunulduysa elbette geçiş yapabilirsiniz. Ön sürüm driver güncellemelerinin artıları ve eksileri şu biçimde:

• Erken Erişim: Beta şoförler, kullanıcılara kararlı şoför sürümünün bir modülü olmadan evvel yeni özelliklere ve iyileştirmelere erişme talihi sunuyor.
• Hatalar Yaşanabilir: Bu sürümler test basamağında olduğu için WHQL sertifikalı şoförler kadar kararlı olmayabilir, meseleler yaratabilir ve performans açısından sizi üzebilir. Özetle beklenmedik sıkıntılar ve kusurlarla karşılaaşbilirsiniz.
• Geri Bildirim: Ekran kartı üreticileri, kullanıcıları beta şoförleri hakkında geri bildirimde bulunmaya teşvik ederek son sürümden evvel meseleleri belirlemelerine ve düzeltmelerine yardımcı olmakta.

Hotfix ismini sırf NVIDIA tarafında görürsünüz. AMD ve Intel’in hiçbir Hotfix sürümü bulunmuyor. Bu şoförler, mevcut şoför sürümünde tespit edilen makul sıkıntıları yahut yanılgıları gidermek için tasarlanmış özel güncellemelerdir. Pekala NVIDIA neden bu türlü bir şey yapıyor? Birkaç hafta sonra kullanıma sunulabilecek bir sonraki planlı sürücüyü beklemede kritik sıkıntılara anında tahlil sağlamak için.

Yani mevcutta bir şoför yayınlandı ve değerli bir yanılgı yaşandı diyelim. “Sıcağı sıcağına” bu problemleri süreksiz olarak bile olsa gidermek için bir orta sürüm yayınlanıyor.

Technopat.net’te daima olarak yeni oyunlara optimizasyon getiren şoför güncellemesini görmüşsünüzdür. NVIDIA ve Intel, rastgele bir oyun piyasaya çıktığında ve süratlice takviyeli şoför yayınladığında bu şoförlere “Game Ready” yahut “Game On” diyor. Yani rastgele bir esprisi yok. AMD ise özel bir isimlendirme yapmak istemiyor.

Bahsettiğimiz şoförler bir yahut birden fazla oyun optimizasyonuyla gelebilir. Öbür taraftan yamalar yahut DLC’ler üzere büyük oyun güncellemeleri için de yayınlanabilir, bu nedenle birebir oyun için optimize edilmiş iki şoför görebilirsiniz.

Bu ortada NVIDIA Game Ready şoförleri otomatik bir test sürecinden geçiyor. Şirket, günde 1000 güvenilirlik testi yapıldığını ve sadece 2021 yılında yeni GRD şoförlerini test etmek için 1,8 milyon saat harcandığını argüman ediyor.

Özetle sırf iş istasyonu kartlarına özel olarak geliştirilen şoförler. Bu tıp şoförler oyun oynamak için optimize edilmiyor, yalnızca iş hedefli makul profesyonel uygulamalar için optimizasyonlar sağlanıyor. Ayrıyeten oyun odaklı şoförlere kıyasla daha az sıklıkla yeni sürüm geliyor.