Her USB-C portu tıpkı değil: Sürat, şarj ve imaj dayanağı nasıl anlaşılır?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

USB-C ilişki noktaları dışarıdan birebir görünse de sundukları özellikler büyük ölçüde değişebiliyor. Bir USB-C portu sadece temel data transferi yaparken öteki bir port yüksek süratli harici SSD’leri çalıştırabiliyor, monitöre imaj gönderebiliyor ve dizüstü bilgisayarı şarj edebiliyor. Bu farkın temel sebebi USB-C isminin temas noktasının fizikî halini tanımlaması; data suratı, imaj takviyesi ve güç transferinin ise farklı standartlarla belirlenmesi.

USB-C, aksi yahut düz yönde takılabilen küçük ve simetrik bir konnektör yapısını tabir ediyor. Portun USB-C biçiminde olması, otomatik olarak belli bir data suratını, manzara çıkışını yahut şarj gücünü garanti etmiyor.

USB-C konnektörü USB 2.0, USB 3.2, USB4 ve Thunderbolt üzere farklı temas teknolojileriyle kullanılabiliyor. USB-IF de USB Type-C’nin USB 3.2 yahut USB4 ile birebir şey olmadığını açık biçimde ayırıyor.

Bu sebeple eski ve düşük maliyetli bir aygıttaki USB-C portu sadece USB 2.0 suratında çalışabilir. USB 2.0 ilişkisi teorik olarak 480 Mbps düzeyine ulaşırken daha gelişmiş USB-C portlarında 5, 10, 20, 40 yahut 80 Gbps bilgi suratları bulunabiliyor.

USB-IF, tüketici eserlerinde karmaşık kuşak isimleri yerine desteklenen suratın direkt USB 5Gbps, USB 10Gbps, USB 20Gbps, USB 40Gbps yahut USB 80Gbps formunda belirtilmesini öneriyor.

Portların tıpkı görünmesine karşın farklı süratlerde çalışmasının sebebi, aygıtın içindeki USB denetleyicisi ve port için ayrılan data çizgileri. Üretici bir USB-C portuna sadece USB 2.0 kontağı verebilirken öbür bir modele USB 10Gbps yahut USB4 denetleyicisi ekleyebilir. Konnektör değişmediği için bu teknik fark dışarıdan bakıldığında anlaşılmayabilir.

Aynı dizüstü bilgisayar üzerindeki iki USB-C portu bile birebir özellikleri sunmak zorunda değil. Portlardan biri şarj, manzara çıkışı ve yüksek süratli data transferini birlikte desteklerken oburu sırf bilgi transferi yapabilir. Aygıtın işlemcisi, yonga seti, anakart tasarımı ve üreticinin kullandığı denetleyiciler her portun yeteneklerini farklı başka belirliyor.

USB4 irtibatları USB-C konnektörünü kullanıyor ve data ile manzara protokollerinin mevcut bant genişliğini paylaşmasına müsaade veriyor. Yeni USB4 sürümlerinde desteklenen en yüksek sürat 80 Gbps düzeyine çıkıyor fakat USB-C portunun bulunması aygıtta USB4 dayanağı olduğu manasına gelmiyor.

Thunderbolt da USB-C konnektörünü kullanan lakin kendi teknik ihtiyaçları ve sertifikasyon süreci bulunan farklı bir temas teknolojisi. Thunderbolt 4 kontakları 40 Gbps bant genişliği sağlarken PCIe bilgi transferi ve birden fazla ekran dayanağı için muhakkak minimum özellikleri karşılıyor. Thunderbolt 5 ise 80 Gbps çift yönlü bant genişliği sunuyor ve manzara yüklü süreçlerde Bandwidth Boost ile tek yönde 120 Gbps düzeyine çıkabiliyor.

Her Thunderbolt portu USB-C biçiminde olsa da her USB-C portu Thunderbolt desteklemiyor. Thunderbolt özellikli bir harici SSD veya bağlantı istasyonu standart bir USB-C portuna takıldığında hiç çalışmayabilir ya da aygıtın geriye dönük uyumluluğuna bağlı olarak daha düşük süratte çalışabilir.

USB-C üzerinden monitöre manzara göndermek için portun uygun manzara transfer teknolojisini desteklemesi gerekiyor. En yaygın seçeneklerden biri DisplayPort Alt Mode. Bu teknoloji, USB-C konnektöründeki yüksek süratli bilgi çizgilerinin DisplayPort manzara ve ses sinyalleri için kullanılmasını sağlıyor.

DisplayPort Alt Mode dayanağı bulunmayan USB-C portuna imaj adaptörü yahut monitör bağlandığında imaj alınamıyor. Portun telefonu şarj etmesi yahut harici diski çalıştırması, manzara çıkışı verebildiğini göstermiyor. Birebir formda USB-C–HDMI kablosunun bulunması da aygıtın imaj göndereceğini garanti etmiyor; imaj sinyalinin kaynak aygıt tarafından desteklenmesi gerekiyor.

Desteklenen çözünürlük ve yenileme suratı da bütün USB-C portlarında birebir değil. Kullanılan DisplayPort sürümü, imaj için ayrılan sınır sayısı, temasın tıpkı anda USB verisi taşıyıp taşımadığı ve kablonun kapasitesi sonucu değiştiriyor. Kimi temaslarda dört yüksek süratli çizginin tamamı imaja ayrılırken birtakım yapılandırmalarda imaj ve USB verisi bant genişliğini paylaşıyor.

USB-C üzerinden güç transferi da farklı bir özellik. Temel USB kontakları düşük güçlü aygıtları çalıştırabilirken telefon, tablet, monitör ve dizüstü bilgisayar şarjı için USB Power Delivery protokolü kullanılabiliyor. Yeni USB Power Delivery sistemi, uyumlu aygıt ve kablolarla 240 W’a kadar güç transferini destekliyor.

240 W dayanağı her USB-C portunda yahut şarj aygıtında bulunmuyor. Kaynak aygıtın, şarj edilen eserin ve kablonun tıpkı güç düzeyini desteklemesi gerekiyor. Örneğin 100 W kabul edebilen bir dizüstü bilgisayar 240 W adaptöre bağlandığında sadece gereksinim duyduğu ve desteklediği gücü çekiyor. Güç düzeyi USB Power Delivery görüşmesi sırasında aygıtlar arasında belirleniyor.

Bazı USB-C portları dizüstü bilgisayarı şarj etmek için güç girişi olarak çalışırken kimileri sırf bağlı aygıtlara güç çıkışı veriyor. Portun telefon şarj edebilmesi, dizüstü bilgisayarın birebir port üzerinden şarj edilebileceğini göstermiyor. Üretici bu özellikleri anakart üzerindeki güç denetleyicisi ve aygıtın elektrik dizaynına nazaran belirliyor.

Dizüstü bilgisayarlarda birden fazla USB-C portu bulunmasına karşın şarj sırf makul bir porttan yapılabilir. Birtakım modeller bütün USB-C portlarından şarj kabul ederken birtakım modellerde güç girişi tek bir temas noktasıyla hudutlu tutuluyor. Portun yanında bulunan pil, fiş, DisplayPort yahut şimşek işaretleri yardımcı olsa da bütün üreticiler birebir simgeleri kullanmıyor.

USB-C temasında sırf portlar değil, kablo da data suratını ve şarj gücünü belirliyor. Dışarıdan birbirine benzeyen iki kablodan biri sadece USB 2.0 data transferi yapabilirken oburu 40 yahut 80 Gbps ilişkiyi destekleyebilir. Telefon kutularından çıkan kimi USB-C kabloları süratli şarj için tasarlanmasına karşın yüksek süratli bilgi transferine uygun olmayabilir.

Bir kablonun yüksek güç taşıması, yüksek bilgi suratını da desteklediğini göstermiyor. 240 W şarjı destekleyen bir kablo sırf USB 2.0 data suratında çalışabilir. Emsal biçimde yüksek süratli bir bilgi kablosunun desteklediği şarj gücü daha düşük olabilir. USB-IF, sertifikalı USB-C kablolarında güç kapasitesinin 60 W yahut 240 W olarak işaretlenmesini istiyor ve bilgi suratları için farklı performans logoları kullanıyor.

Yüksek akım yahut gelişmiş ilişki özellikleri sunan kablolarda E-Marker ismi verilen elektronik işaretleyici bulunabiliyor. Bu bileşen kablonun güç, akım ve data yeteneklerini bağlı aygıtlara bildiriyor. Uygun kablo kullanılmadığında şarj aygıtı ve bilgisayar inançlı olan daha düşük güç düzeyine geçebilir yahut yüksek süratli temas kurulamayabilir.

Kablo uzunluğu da bilhassa yüksek bilgi suratlarında kıymet taşıyor. Sürat yükseldikçe sinyal bütünlüğünü korumak zorlaşıyor. Bu sebeple kısa pasif kablolar yüksek suratları taşıyabilirken daha uzun ilişkilerde özel olarak tasarlanmış etkin kablolar gerekebiliyor. Her faal kablo da bütün USB, DisplayPort ve Thunderbolt çalışma biçimlerini tıpkı düzeyde desteklemiyor.

USB-C ilişki istasyonlarında toplam bant genişliği bağlı aygıtlar arasında paylaşılıyor. Tıpkı istasyona yüksek çözünürlüklü monitör, harici SSD, Ethernet teması ve öteki etraf üniteleri bağlandığında bütün aygıtlar tek bir ana ilişkiyi kullanıyor. Ana portun ve kablonun kapasitesi düşükse harici SSD beklenen sürate ulaşamayabilir yahut monitörde desteklenen çözünürlük ve yenileme suratı sınırlanabilir.

Bir USB-C irtibatının gerçek kapasitesi kaynak aygıt, maksat aygıt ve kablodan oluşan zincirde belirleniyor. Bilgisayar 40 Gbps desteklese bile kablo 10 Gbps ile sınırlıysa ilişki 10 Gbps üzerinden kuruluyor. Kablo ve bilgisayar yüksek suratı desteklerken harici disk daha yavaş bir denetleyici kullanıyorsa transfer suratı yeniden diskin hududunda kalıyor.

USB-C eser seçerken sırf portun formuna bakmak kâfi değil. Eserin teknik özelliklerinde desteklenen USB bilgi suratı, DisplayPort Alt Mode, USB Power Delivery giriş ve çıkış gücü, USB4 yahut Thunderbolt takviyesi başka ayrı denetim edilmeli. Kablolarda da bilgi kapasitesi ile watt bedeli bağımsız özellikler olarak incelenmeli.