MacBook üzere yapmak bu kadar mı sıkıntı? Windows laptoplarda touchpad neden ortalanmıyor?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Bugün Windows tarafında hem 5090’lı devasa masaüstü yerine geçen canavarlar var hem de bir günü çıkaran ince iş makineleri. Buna karşın vitrine bakınca garip bir süreklilik görüyoruz. Birçok model hala touchpad kısmını ortalamıyor, ortalasa bile bilerek küçük tutuyor.

Üstelik bu durum yalnızca ucuz sınıfta değil, premium ve amiral gemilerinde de karşımıza çıkıyor. Bunun nedeni tek bir inat değil, 40 yıllık taşınabilir PC dizaynının, klavye nizamlarının, kurumsal alışkanlıkların, maliyet/onarım gerçeklerinin ve touchpad teknolojisinin evriminin üst üste binmesi.

Dizüstü bilgisayarlarda birinci yıllarda işaretleme aygıtı sorunu çözülmüş değildi. Taşınabilir PC’ler 80’lerin sonu ve 90’ların başında trackball, joystick gibisi tahliller, klavyeye entegre küçük denetimciler ve harici fare kombinasyonlarıyla yaşadı.

O devrin temel önceliği klavyeyle verimdi. Zira dizüstü bilgisayarın işi birden fazla vakit yazı yazmak, tablo yapmak, kod yazmak, terminal kullanmaktı. İşaretleme aygıtı ise klavyenin randımanını bozmayacak biçimde eklemlenmeliydi.

Bu miras bugün bile tasarım kararlarını belirliyor. Bilhassa iş sınıfında ThinkPad üzere çizgilerle gelen klavyeden el kaldırmadan imleç idaresi kültürü yerleşti. TrackPoint/pointing stick ve onun fizikî tuşları yalnızca nostalji değil, hala ağır yazı yazan kullanıcılar için ergonomik bir formül.

C

Şimdi bunu bir kasaya koyduğunda avuç içi dayama alanı ve tuşlar fizikî yer kaplıyor. Touchpad’i büyütüp ortaya aldığında iki şey çatışıyor. TrackPoint tuşları ve geniş touchpad yüzeyi tıpkı alanı istiyor. Sonuç olarak birtakım üreticiler touchpad’i bilerek daha küçük tutuyor, kimileri yana kaydırıyor, kimileri da iki sistemi bir ortada taşımak için orta karar bir boyutta kalıyor.

Bir de şu var ki kullanıcı touchpad ortada olsun derken genelde klavyenin yazı yazılan ana bloğunun (harfler + space) tam altında, doğal el konumuna yakın olsun diyor. Üreticiler ise birçok vakit aygıtın gövdesinin ortası ile klavyenin merkezinin ortası tıpkı şeymiş üzere davranamıyor. Zira klavye nizamı gövdeyi her modelde birebir halde ortalamıyor.

En büyük kırılma numpad. Numpad eklediğin anda klavyenin tümü sağa yanlışsız genişler, yazı yazılan ana blok gövdenin soluna kayar. Bu durumda touchpad’i kasanın geometrik ortasına koyarsan yazı yazarken sağ bileğin daha fazla yol yapması gerekir.

O yüzden bilhassa 15-18 inç tam klavye + numpad geleneği olan oyun ve performans laptoplarında touchpad’i gövdenin ortasına değil yazı yazılan ana bloğun merkezine hizalamak daha mantıklı bulunuyor. Dışarıdan bakınca yana kayık görünen şey, içeride birçok vakit alfanümerik bloğa hizalı bir tercih.

Touchpad’in küçük kalmasının bir öteki kökü de eski Windows şoförü periyotları. Yıllarca touchpad kalitesi donanımdan çok şoföre ve üreticinin yazılımına bağlıydı. Hassasiyet, ivmelenme, avuç içi engelleme (palm rejection), çoklu dokunma hareketleri her modelde öteki davranırdı.

Büyük bir yüzey makûs avuç içi engelleme ile birleşince kullanıcıyı çıldırtan imleç zıpladı, tıklarken seçti, yazarken dokundu sorununu büyütür. Üreticiler için iade/servis riskini azaltmanın pratik yolu touchpad alanını makul tutmaktı. Windows tarafında Precision Touchpad standartlarıyla tecrübe önemli halde toparlandı lakin alışkanlıklar ve tasarım kalıpları bir gecede silinmiyor.

Büyük touchpad’in mekanik tarafı da var. MacBook’ların uzun müddettir kullandığı haptik tıklama yaklaşımı (fiziksel olarak basmayan, titreşimle tık hissi veren sistem) çok büyük yüzeylerde bile her noktada tıpkı hissi vermeyi kolaylaştırıyor.

PC dünyasının büyük kısmı ise hala mekanik tıklamaya yaslanıyor. Ya touchpad’in kendisi aşağı basar ya da farklı sol/sağ tuşlar vardır. Touchpad büyüdükçe mekanik toleranslar zorlaşır, köşeden tıklama hissi, ses, esneme ve uzun vadeli aşınma üzere ayrıntılar büyür.

Bu da bilhassa çok ince kasalarda maliyeti ve mühendislik zorluğunu artırır. Sonuç olarak kimi üreticiler büyütelim lakin haptik yapmayalım demek yerine boyutu denetimli tutalım, tutarlılığı koruyalım çizgisinde kalıyor.

Bir de servis/onarım gerçeği var. Büyük cam yüzey, haptik motorlar ve tek kesim üst kapak dizaynları aygıtı premium hissettirir fakat modül maliyetini artırır. Kurumsal tarafta binlerce aygıt alan şirket için touchpad’in kırılması, sıvı teması ve kasanın darbe alması modül değişimi demektir.

Üretici, birebir şaseyi farklı pazarlara satıyorsa dayanıklılık ve modüler tamir beklentisi touchpad dizaynını daha muhafazakar hale getirir. Küçük kesim daha ucuzdur, değişimi daha kolaydır, risk daha düşüktür.

Peki madem beşerler büyük ve ortalı istiyor, neden herkes geçmiyor? Zira birebir üretici bile tek bir kullanıcıya eser yapmıyor. Tıpkı markanın bir serisi içerik üreticisine, bir serisi e-spor odaklı oyuncuya, bir serisi kurumsal IT alımına ve bir serisi de taşınabilir iş kullanımına gidiyor.

Touchpad bu segmentlerin her birinde tıpkı öncelik değil. Oyuncu kitlesi için harici mouse esasen varsayılan oluyor ve geniş touchpad birçok vakit yanlış dokunma alanı üzere hissediliyor.

Kurumsal tarafta ise trackpoint tuşları hala epeyce önemseniyor. İnce ve hafif sınıfta ise pil, hoparlör, soğutma ve port yerleşimi üzere tasarımsal kısıtlar touchpad büyüdükçe daha sıkıntı yönetiliyor.

Özetle PC dünyasında touchpad’in ortalanmaması ya da küçük tutulması dizayncı görmemiş üzere kolay bir sıkıntı değil. Bu taşınabilir PC’nin 80’lerden beri taşıdığı klavye odaklı mirasın, numpad geleneğinin, trackpoint kültürünün, sürücü/palm rejection tarihinin, mekanik tıklama mimarisinin ve kurumsal maliyet hesabının bugüne sarkan toplamı. MacBook yaklaşımı tek bir çizgide yıllarca ilerledi. PC tarafı ise tıpkı anda onlarca farklı kullanım senaryosunu taşımaya çalıştığı için birtakım şeyleri daha yavaş ve modüllü değiştiriyor.

Oyun laptopu, taşınabilir iş istasyonu yahut ultrabook! Touchpad yeri neden değişiyor?

Oyun laptoplarında touchpad neredeyse hiçbir vakit dizaynın merkezinde olmadı. Bu aygıtların varsayılan giriş aygıtı genelde harici mouse. Üretici de bunu biliyor. Bu yüzden iç yerleşimde öncelik klavye, soğutma ve batarya dağılımına veriliyor.

16-18 inç kasalarda geniş klavye ve birden fazla vakit numpad bulunuyor. Numpad geldiği anda yazı yazılan ana blok sola kayıyor. Touchpad gövdenin ortasında kalırsa sağ el doğal durumundan uzaklaşıyor ve oyun oynarken avuç içi yanlış temaslar oluşuyor.

Bu nedenle touchpad daha evvel de belirttiğimiz üzere çoklukla space tuşunun altına hizalanıyor, yani dışarıdan bakınca sola kaymış üzere duruyor. Ayrıyeten oyuncu aygıtlarında palm-rejection en kritik hususlardan biri.

WASD bölgesine yakın geniş bir touchpad yanlış dokunuşa neden olabilir. Üreticiler de şuurlu olarak boyutu küçültüyor. Bir öteki teknik sebep de iç mimari. Çünkü güçlü GPU’lu modellerde fanlar ve ısı boruları tam avuç içi dayama alanının altına denk geliyor.

Büyük cam yüzey ve haptik sistem o sıcaklık ortamında hem maliyeti hem arıza ihtimalini artırır. Bu yüzden 5-6 bin dolarlık aygıtta bile küçük ve kayık touchpad görmek olağan.

Mobil iş istasyonları (workstation sınıfı) değişik bir dünyadan geliyor. Bu sınıf CAD, 3D, mühendislik ve data tahlili üzere profesyonel işlerde kullanılıyor. Kullanıcı kitlesinin kıymetli kısmı yıllardır trackpoint ve fizikî tuşlara alışık.

Klavyeden el kaldırmadan imleç yönetmek burada sahiden iş verimliliği sayılıyor. Bu nedenle üretici hem trackpoint tuşlarını koruyor hem de dokunmatik yüzey ekliyor. İki sistemi tıpkı yere koymak mümkün değil. Touchpad büyürse trackpoint tuşları için alan kalmaz.

Bu yüzden workstationlarda touchpad çoğunlukla orta uzunluk ve aşağıda konumlanır. Ayrıyeten bu makinelerde kasanın altında RAM slotları, SSD yuvaları ve servis kapağı bulunabiliyor.

Zira kurumsal bakım kolaylığı değerli. Tek modül dev bir haptik yüzey bu servis mimarisiyle çelişecektir. Yani burada sıkıntı yapamamak değil, kullanıcı alışkanlığı ve bakım mimarisini korumak.

Kurumsal ultrabook sınıfı aslında dönüşümün başladığı yer. Son yıllarda Windows Precision Touchpad standardı oturduktan sonra üreticiler daha büyük yüzeylere geçmeye başladı. Ama burada bile tam ortalama her modelde görülmüyor.

Çünkü bu sınıfın temel kriteri mobilite ve güvenilirlik. Avuç içi yanlış dokunuşları kurumsal kullanıcının en sevmediği şey. Ayrıyeten şirketler aygıtları docking istasyonlarıyla ve harici fareyle kullanıyor.

Bu nedenle üretici MacBook gibisi dev yüzey yerine denetimli büyüklükte, sağlam palm-rejection sağlayan bir alan tercih ediyor. Buna karşın yeni kuşak premium ultrabooklarda ortalanmış ve geniş cam touchpad artık kalıcı hale gelmeye başladı.

Özellikle numpad olmayan 13-14 inç kasalarda klavye de ortalandığı için bunu yapmak kolaylaşıyor. Bu segmentte değişim net formda ilerliyor lakin büsbütün standartlaşmış değil.

2’si 1 ortada ve dönüştürülebilir modellerde durum farklı. Bu aygıtlar tablet üzere de kullanılıyor. Ekran dokunmatik olduğu için imleç idaresinin ana yolu birçok vakit ekranın kendisi. Touchpad burada birincil değil, tamamlayıcı giriş aygıtı. Bu nedenle üretici avuç içi dayama alanını inceltip menteşe ve pil için yer açıyor.

Klavye birçok vakit gövdenin kenarlarına daha yakın yerleşiyor. Sonuç olarak touchpad ya daha sığ ya da nispeten küçük kalıyor. Buna karşılık kimi premium dönüştürülebilir modellerde haptik ve ortalanmış büyük yüzey görmeye başladık. Zira tablet modunda klavye kapandığında touchpad devre dışı kalıyor ve yanlış dokunma riski ortadan kalkıyor. Bu sınıfta büyük touchpad mümkün fakat zarurî değil.

Kısaca oyun laptopunda harici mouse ve soğutma mimarisi, taşınabilir iş istasyonunda trackpoint geleneği ve servis yapısı, kurumsal ultrabookta güvenilirlik ve yanlış dokunuş denetimi, 2’si 1 ortada ise tablet kullanımı touchpadin yerini belirliyor.

Büyük ve ortalı tasarım ise şu anda en süratli ve ince-hafif premium ultrabooklarda kalıcı hale geliyor üzere gözüküyor. En güç olduğu yer ise hala oyun ve workstation sınıfı. Zira bu iki segmentte touchpad ana giriş aygıtı kabul edilmiyor.