OpenAI’dan ABD hükümetine yüzde 5 pay

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

OpenAI, ABD hükümetine şirketten yüzde 5 pay verilmesini içeren yeni bir plan üzerinde görüşmeler yürütüyor. Sam Altman’ın desteklediği teklif, yapay zekadan doğacak ekonomik yararın kamuya daha direkt aktarılmasını temel alıyor. Görüşmeler şimdi erken basamakta ve planın hayata geçmesi için Kongre onayı gerekebilir.

OpenAI, ABD hükümetine yüzde 5 oranında pay verilmesini içeren bir model üzerinde görüşüyor. Plan, şirketin direkt kamuya ilişkin bir yatırım yapısı üzerinden hisselendirilmesini ve yapay zeka büyümesinden elde edilecek ekonomik kıymetin vatandaşlara yayılmasını içeriyor.

Sam Altman ve OpenAI yöneticileri, sadece OpenAI’ın değil, ABD’deki büyük yapay zeka geliştiricilerinin de benzeri formda yüzde 5 düzeyinde pay ayırmasını önerdi. Bu yapının Anthropic, Google ve Meta üzere şirketleri kapsayıp kapsamayacağı şimdi netleşmedi. Kelam konusu şirketlerin plana iştiraki konusunda alınmış resmi bir karar bulunmuyor.

Modelin Alaska Permanent Fund gibisi bir yapıyla kurulması gündemde. Alaska’da petrol gelirleriyle oluşturulan fon, yatırımlar üzerinden elde edilen getirileri eyalet sakinlerine temettü olarak dağıtan bir sistemle çalışıyor. OpenAI tarafındaki teklif de yapay zeka şirketlerinden alınacak payların yahut bu paylardan doğacak getirilerin kamu faydasına kullanılmasını merkeze alıyor.

Görüşmeler şu kademede kavramsal seviyede ilerliyor. Planın uygulanması için mevcut düzenlemeler kâfi olmayabilir. ABD hükümetinin özel bir yapay zeka şirketinden direkt pay alması ya da bu payları vatandaşlara gelir sağlayacak bir fon üzerinden yönetmesi için Kongre’de yasal düzenleme gerekebilir.

OpenAI, nisan ayında yayımladığı “Industrial Policy for the Intelligence Age” başlıklı siyaset metninde kamu servet fonu fikrini açık biçimde gündeme almıştı. Bu dokümanda, finansal piyasalara erişimi olmayan vatandaşlar dahil herkesin yapay zeka kaynaklı ekonomik büyümeden hisse alabileceği bir kamu fonu önerildi. Fonun nasıl finanse edileceği konusunda siyaset yapıcılar ile yapay zeka şirketlerinin birlikte çalışması gerektiği belirtildi.

Sam Altman’ın bu fikri ABD Başkanı Donald Trump, Ticaret Bakanı Howard Lutnick ve Hazine Bakanı Scott Bessent ile görüştüğü belirtiliyor. Altman’ın ayrıyeten Demokratlarla birlikte hareket eden Vermont Senatörü Bernie Sanders ile de temas kurduğu bildirildi. Sanders, büyük yapay zeka şirketlerinden tek seferlik yüzde 50 düzeyinde pay alınmasını ve bu payların bağımsız bir kurul tarafından yönetilecek hâkim varlık fonuna aktarılmasını savunuyor.

OpenAI’ın önerdiği yüzde 5 hisse modeli, Sanders’ın planına kıyasla daha hudutlu bir yapı sunuyor. Sanders’ın önerisi, büyük yapay zeka şirketleri üzerinde çok daha yüksek kamu hissesi ve idare tesiri oluşturacak bir sistem içeriyor. OpenAI’ın masaya koyduğu modelde ise şirketlerin küçük bir payı üzerinden kamuya ekonomik iştirak sağlanması konuşuluyor.

ABD’de yapay zeka şirketleri üzerindeki siyasi baskı son devirde arttı. Gelişmiş modellerin yabancı aktörler tarafından berbata kullanılması, ulusal güvenlik, iş kayıpları, gelir dağılımı ve şirket değerlemelerinin topluma nasıl yansıyacağı Washington’daki ana tartışma başlıkları arasında yer alıyor.

OpenAI’ın en gelişmiş modellerinin geniş erişime açılması konusunda ABD idaresi daha yakından devreye girdi. Gelişmiş yapay zeka modellerinin kamuya açılmadan evvel incelenmesi, hangi kullanıcı kümelerine erişim verileceği ve yabancı asıllı şahıslara yönelik kısıtlamalar son haftalarda daha görünür hâle geldi.

Anthropic tarafında da benzeri bir süreç yaşandı. ABD Ticaret Bakanlığı, haziran ayında Anthropic’in iki gelişmiş modeli üzerindeki ihracat denetimlerini kaldırdı. Bu kısıtlamalar, gelişmiş modellerin berbata kullanımını önleyecek kâfi muhafaza düzenekleri olup olmadığına dair güvenlik tasaları sebebiyle uygulanmıştı. Reuters’ın aktardığı bilgilere nazaran Trump idaresi ile Anthropic arasında hükümetin şirkette pay almasına yönelik bir görüşme yapılmadı.

OpenAI’ın önerisi, ABD idaresinin teknoloji şirketlerinde direkt finansal hisse almasına ait daha geniş bir tartışmanın modülü hâline geldi. Washington’da yapay zeka, çip üretimi ve kritik teknoloji altyapıları artık sadece özel dal yatırımı olarak değil, stratejik ulusal kapasite olarak ele alınıyor.

Bu tartışmanın yakın periyot örneklerinden biri Intel oldu. ABD hükümeti, CHIPS Act kapsamında Intel’de yüzde 9,9 pay aldı. Bu adım, yarı iletken üretimi üzere kritik bölümlerde kamu dayanağının direkt şirket payıyla ilişkilendirilmesine kapı açtı. Yapay zeka tarafındaki yüzde 5 pay planı da emsal bir kamu-özel bölüm münasebetini AI şirketlerine taşıyabilir.

Planın en tartışmalı yönlerinden biri düzenleyici bağımsızlık olacak. ABD hükümeti OpenAI yahut diğer bir yapay zeka şirketinde hissedar hâline gelirse, tıpkı şirketlerin model yayımlama, güvenlik kontrolü, ihracat denetimi ve rekabet siyaseti süreçlerinde düzenleyici pozisyonunu da sürdürecek. Bu durum, yapay zeka şirketleriyle kamu otoritesi arasındaki hudutların nasıl çizileceği sorusunu büyütüyor.

Bir öbür tartışma başlığı rekabet olacak. Hükümetin makul yapay zeka şirketlerinde hisse sahibi olması, bu şirketlere fiili bir onay yahut ayrıcalıklı pozisyon kazandırabilir. Daha küçük yapay zeka teşebbüsleri, açık kaynak geliştiricileri ve bağımsız araştırma grupları için bu yapı rekabet istikrarını değiştirebilir.

OpenAI tarafındaki plan şimdi imzalanmış bir mutabakat değil. Pay oranı, fonun idare biçimi, vatandaşlara nasıl ödeme yapılacağı, şirketlerin iştirake zorlanıp zorlanmayacağı ve Kongre’nin nasıl bir rol üstleneceği netleşmedi. Şu evrede masadaki model, ABD’nin yapay zeka iktisadından kamu hissesi alma arayışının en somut başlıklarından biri olarak gündemde.

OpenAI ve Anthropic’in ABD borsasında halka arz hazırlığında olduğu da bölümün değerleme tartışmasını büyütüyor. Yapay zeka şirketlerinin trilyon dolarlık değerlemelere ulaşabileceği beklentisi, bu büyümeden sadece yatırımcıların mı yoksa vatandaşların da mı hisse alacağı sorusunu Washington’ın merkezine taşıdı.

Yapay zeka şirketleri son yıllarda yüksek süreç gücü, bilgi merkezi yatırımları, GPU arzı ve model geliştirme maliyetleri üzerinden dev sermaye yapıları kurdu. Bu büyüme, bir yandan ABD’nin teknoloji liderliği açısından kritik görülürken öteki yandan iş gücü piyasası ve gelir dağılımı üzerindeki tesirler sebebiyle siyasi tartışma yaratıyor.

OpenAI’ın yüzde 5 pay önerisi, yapay zeka çağında şirket değerlemeleri, kamu geliri, regülasyon ve vatandaş hissesi tartışmasını tek başlık altında topladı. Planın ilerleyip ilerlemeyeceği, ABD idaresi, Kongre, OpenAI yatırımcıları ve başka büyük yapay zeka şirketlerinin tutumuyla netleşecek.